فرار از شایسته سالاری، و ضرورت تدوین شرایط و ضوابط انتخاب وزراء
در این قسمت از سلسله بحث؛ مدیریت بر بحران مدیریت و برشماری مصادیق آن، به نمونه مزمنی از شایسته گریزی ناخواسته در سطح کلان پرداخته می شود و آن«فقدان و کاستی در شرایط و ضوابط انتخاب وزراء» است، که از آن می توان به عنوان یک بحران مدیریتی آشکار یاد کرد. برای تبیین بهتر این موضوع، ابتداء به طور اجمالی به مقایسه و تعامل بین «بحران» و «بحران مدیریت» نیز اشاره ای گذرا می شود. وقوع بحران ها ناگهانی و غافل گیرانه است بحران ها را می توان به دو دسته کلی طبیعی(سیل، زلزله، طوفان و… ) و غیر طبیعی(انواع جنگ، تحریم و …) تقسیم نمود. بحران ها از نوع غیر طبیعی به طور معمول با نیات بدخواهانه و مغرضانه دشمنان همراه است که با بهره از مدیریت خاص(مدیریت بحران) باید با آنها مقابله شود، اما عامل اصلی بحران مدیریت، نیروهای داخلی و خودی است، اگر چه در جنگ های ترکیبی و مدیریت ادراک، بحران مدیریت را دشمن تولید و آن را در جامعه مورد نظر هدفگذاری نموده و اجرای آن را با عامل داخلی و نیروهای خودی پیگیری می نماید. (همانطور که ایجاد فرایندهای طولانی در امور کشورها از جمله پروتکل هایی است که صهیونیزم آن را طراحی و دنبال می کند.)
به هر ترتیب بحران مدیریت، ضعف و ناکارآمدی را در کشور تثبیت و نهادینه می کند. همانطور که گفته شد بحران های غیر طبیعی اغلب ناگهانی و کمتر قابل پیش بینی هستند، اما بحران مدیریت بطئی، واضح و آشکار بوده و به سهولت قابل تدبیر و کنترل است. رفع بحران مدیریت، نیاز حیاتی هر جامعه بوده و دوام حاکمیت شدیدا متاثر از آن می باشد. با آنکه چاره اندیشی در این خصوص آسان است ولی بازی ها و بهره های سیاسی به عنوان بزرگترین مانع آن به حساب می آید. نکته مهم این که با ابتلاء به بحران مدیریت، نه اینکه مقابله با بحران ها بسیار دشوار می شود، بلکه امور عادی جامعه هم با چالش ها و دشواری های زیادی مواجه می گردد.
آنچه واضح است؛ فقدان و کاستی شرایط و ضوابط انتخاب وزراء ، یکی از مسائل پرچالشی است که دارای سابقه طولانی بوده و در پنجمین دهه از انقلاب اسلامی (با آسیبهای آشکار و پنهان) بیشتر رخ نموده و توجه بیشتر مردم و مسئولین ذیربط را جلب مینماید؛ این در حالی است که بحران مدیریت را می توان با سادهترین سازوکارها رفع و از عوارض و عواقب سوء متعدد آن جلوگیری نمود.
تعمق در فرمایش راهبردی و متعالی امام(ره) مبین ضرورت مقابله با این بحران مدیریتی بوده و بهترین راه حل رفع این بحران و معضل ارائه می نماید، که فرمایند؛
«رئيسجمهور جوري رفتار كند كه وقتي یك كس ديگر رئيسجمهورشان شد نتواند كه خلاف بكند و همينطور سايرين. مجلس يك كاري بكند كه وقتي مجلس ديگري تحقق پيدا كرد نتواند رويهاش را تغيير بدهد. … همه اين چيزهايي كه محوّل به شما هست اينها را جوري درست بكنيد كه وقتي منتقل شد به يك نفر ديگري، ولو بد باشد، خودش را مجبور باشد كه خوب نمايش بدهد. … اين را بايد حفظش بكنيد و اين مطلبي است كه به نظر من مهم است هم براي وزارتخانهها، هم براي سفرا، هم براي همه.»
به وضوح از این فرمایش امام استنباط می شود که اگر برای انتخاب وزراء شرایطی تدوین و تصویب شود، رئیس جمهور باید بر آن اساس وزراء را معرفی و مجلس نیز بر همان اساس بررسی و نسبت به رای اعتماد و اعتبار مبادرت نماید.
با توجه شرح فوق است که «مرکز مطالعات مدیریت نهادهای دینی» با اذعان از زیانهای رو به تزاید این معضل و با احساس وظیفه در پیشگیری از استمرار وضع موصوف، با انجام پژوهشی جهت تدوین شرایط و ضوابط انتخاب وزراء به روسای قوای مجریه و مقننه اعلام آمادگی نموده و پیوسته آن را پیگیری می نماید.
✍️محمد اسمعیل رستمی نیا،
مسئول مرکز مطالعات مدیریتی نهادهای دینی